Phụ nữ Việt Nam từ xưa đến nay vẫn luôn song hành với chiếc áo dài duyên dáng. từ những nhân vật quyền quý thuộc giới hoàng thân, quốc thích cho tới người dân thường, từ những cư dân chốn đô thị phồn hoa tới người dân quê, trong sinh hoạt đời thường đến các dịp trọng đại, lễ hội… áo dài Việt Nam từ lâu đã trở thành trang phục truyền thống được tôn vinh với tất cả niềm kiêu hãnh của người phụ nữ Việt.
Không thể xác định niên đại chính xác của áo dài, hình ảnh chiếc áo dài Việt Nam với hai tà áo thướt tha trong gió đã được tìm thấy qua các hình khắc trên mặt trống đồng và hiện vật đông Sơn cách đây hàng nghìn năm.
ngay cả trên những tranh khắc của trống đồng ngọc Lũ cách đây vài nghìn năm đã thấy thấp thoáng bóng dáng của tà áo dài với hình tranh khắc phụ nữ mặc trang phục với hai tà áo xẻ.
Kiểu sơ khai của chiếc áo dài xưa nhất được ghi lại là áo dài Giao Lãnh, tương tự như áo tứ thân nhưng khi mặc thì hai thân trước để giao nhau mà không buộc lại. Áo mặc phủ ngoài yếm lót, váy tơ đen, thắt lưng màu buông thả.
Do kỹ thuật dệt vải lúc đó còn thô sơ, vải được dệt thành từng mảnh khổ nhỏ nên chiếc áo giao lãnh dần được thu gọn thành kiểu áo tứ thân. Áo gồm hai mảnh đằng sau chắp lại giữa sống lưng, hai mảnh trước thắt lên và buông xuống thành hai tà áo ở giữa, mặc trong có yếm đào với váy thâm. Áo tứ thân thích hợp cho người phụ nữ miền quê quanh năm cần cù bươn chải, gánh gồng tháo vát.
Chiếc áo dài đã được định hình và chính thức công nhận là quốc phục dưới thời chúa Nguyễn Phúc Khoát (1739-1765). Ông lấy mẫu áo dài của người Chăm kết hợp xẻ tà và mặc cùng với quần. Cách phục trang này đã được quy định trong hiển dụ của ông.
Vào thời vua Gia Long (1802-1819), chiếc áo dài tứ thân được biến cải thành áo ngũ thân, rất phổ thông trong giới quyền quý và dân thành thị nhằm thể hiện sự giàu sang cũng như địa vị xã hội của mình. Áo ngũ thân cũng được may như áo tứ thân, nhưng vạt áo bên phải phía trước chỉ được may bằng một thân vải, còn vạt áo bên trái được may bằng hai thân vải. từ đây áo dài bước qua một trang sử khác và hé lộ nhiều dáng dấp của áo dài ngày nay.
